Cwblhawyd y gwaith o adfer Swtan ym Medi 1999. Mae’r safle a’r tir o’i gwmpas yn eiddo i’r Ymddiriedolaeth Genedlaethol. Ariannwyd y gwaith o ail-adeiladu’r bwthyn yn bennaf gydag arian o Ewrop drwy Fenter Môn. Gweithiodd crefftwyr a gweithwyr dan hyfforddiant gyda’i gilydd o dan oruchwyliaeth y rheolwr prosiect, Peter Muckle. Cwblhawyd y prosiect mewn 14 mis. Roedd y rhan fwyaf o gerrig y bwthyn gwreiddiol yn dal ar y safle a’r cyfan oedd angen i’r seiri maen ei wneud oedd ailgodi’r waliau. Aethpwyd ati i wneud hyn gan ddefnyddio clai a godwyd o gae. Hefyd defnyddiwyd calch a gro gydag ychydig o wellt a sment i’w gymysgu. Roedd yn rhaid i’r holl ddeunyddiau eraill, coed, gwellt ar gyfer y to, ffenestri a drysau gael eu prynu neu eu  gwneud ar y safle.

Ar ôl ei orffen, trosglwyddwyd yr adeilad i’n cwmni lleol, Cyfeillion Swtan. Mae hwn yn gwmni CCC o ymddiriedolwyr gwirfoddol sy’n prydlesu’r bwthyn gan yr Ymddiriedolaeth Genedlaethol. Mae’r cwmni’n rhedeg y bwthyn fel Amgueddfa Werin a Chanolfan Dreftadaeth ac mae wedi derbyn rhoddion megis eitemau ac offer ffermio gan bobl leol.

Mae’r tu mewn yn adlewyrchu’r cyfnod o 1900-1918. Gwnaed hyn am bedwar rheswm:

1. Nid yw arolygon a chofnodion cywir am fywyd cymdeithasol a gweithiol mewn bythynnod fel hyn yn dechrau cyn canol y 19eg ganrif.
2. Byddai newid cymdeithasol mewn ardal anghysbell fel hon wedi digwydd yn araf iawn ac ni fyddai’r ffordd o fyw ar droad y ganrif ddiwethaf wedi newid rhyw lawer ers yr hanner can mlynedd cyn hynny.
3. Yn ystod y cyfnod hwn (dechrau’r 20fed ganrif) mae’r gwelliant graddol mewn safon byw ac mewn dodrefn ac eiddo’n golygu bod yr arddangosfa’n fwy diddorol.
4. Mae’r bwthyn wedi bod yn yr un teulu ers 1851 ac mae aelodau presennol y teulu hwnnw’n dal i gofio manylion y bwthyn tua’r cyfnod hwn. Mae Mr Gwilym Jones, y tenant olaf nes i’r to ddymchwel ar ddechrau’r 1960au, yn aelod o’r Bwrdd Ymddiriedolwyr presennol.

Mae mwy o luniau yn yr Oriel Adfer yma ...